Πολιτική ανάγνωση της Ελληνικής blogoσφαιρας

Ιουνίου 2, 2009

Μια Μια κριτική ματιά στα συμπεράσματα της έρευνας

Filed under: Uncategorized — Παπαδημητρίου Σταυρούλα @ 3:43 μμ

Τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των χρηστών μπλογκ σύμφωνα με την έρευνα δείχνουν ότι πρόκειται για άντρες, με πολύ υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, από 21 έως 40 ετών, που κατοικούν στις δυο μεγάλες πόλεις της χώρας μας Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Τα χαρακτηριστικά αυτά λοιπόν τους κατατάσσουν σε μια ελίτ υποκατηγορία των γενικών χρηστών του διαδικτύου που ούτως ή άλλως αποτελούν μια ελίτ κατηγορία του γενικού πληθυσμού της χώρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του παρατηρητηρίου μας μόνο 30% του πληθυσμού έχει πρόσβαση στο Ίντερνετ.

Τα ευρήματα όσον αφορά το επίπεδο εκπαίδευσης των συμμετεχόντων στην έρευνα είναι το λιγότερο εντυπωσιακά καθώς ένα συνολικό 85% έχει λάβει τουλάχιστον τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι αναλφάβητοι και γενικότερα οι άνθρωποι με χαμηλό επίπεδο σπουδών φαίνεται πως έχουν την τάση να θεωρούν τους εαυτούς τους «όχι και τόσο αρμόδιους» να αποφασίσουν για τα πολιτικά ζητήματα και προτιμούν να εμπιστεύονται τη γνώμη κάποιων «περισσότερο αρμοδίων» (Lazar M. (1992), όπως αναφέρεται από Μαραντζίδης, 1998). Οι χρήστες μπλογκ δείχνουν να αποτελούν σύμφωνα με την έρευνα ένα τέτοιο κοινό.

Όσον αφορά τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες παρατηρούμε ότι απουσιάζουν οι χειρώνακτες, άτομα δηλαδή με επαγγέλματα όπως του εργάτη ή του αγρότη δείχνουν να μη συμπεριλαμβάνονται στο κοινό της μπλογκό-σφαιρας. Το ότι -δημογραφικά τουλάχιστον- οι χρήστες μπλογκ αντιπροσωπεύουν την αφρόκρεμα των χρηστών του Ίντερνετ έρχεται σε απόλυτη συμφωνία με τα όσα είδαμε από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση (Johnson, & Kaye,2007, Kaye,2007, Graf 2006, Monthly Review, 2008).

Μια παρατήρηση τώρα όσον αφορά την οικογενειακή κατάσταση. Η πλειοψηφία τους, το 61%, είναι άγαμοι αλλά παρόλα αυτά για το 70% η οικογένεια τους αποτελείται από πάνω από 3 άτομα. Αυτή βέβαια είναι μια παρατήρηση που δεν αφορά άμεσα τη δική μας έρευνα και έχει να κάνει με ιδιαιτερότητες της ελληνικής οικογένειας όπου οι νέοι συνεχίζουν να ζουν στο πατρικό τους σπίτι αρκετά χρόνια μετά την ενηλικίωσή τους.

Ένα πολύ υψηλό ποσοστό των συμμετεχόντων διατηρούν και οι ίδιοι κάποιο μπλογκ. Η εφαρμογή μπλογκ είναι σε ανοδική πορεία όσον αφορά τη διάχυση της στην κοινωνία. Κάθε χρόνος που περνά οδηγεί ένα όλο και μεγαλύτερο κοινό στη χρήση των μπλογκ. Ακόμα και στη χώρα μας όπου οι χρήστες Ίντερνετ συνεχίζουν να αποτελούν μειοψηφία του πληθυσμού, ο ρυθμός ανάπτυξης των ελληνόφωνων μπλογκ κινείται στα ίδια επίπεδα με άλλες χώρες (Technorati, 2007). Αυτό γίνεται εμφανές και στην παρούσα έρευνα.

Οι Baumer et all (2008) μίλησαν για τις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των μπλόγκερ από την ανάγνωση των κειμένων τους, τη διασύνδεση μέσω συνδέσμων μεταξύ τους. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται και στην ελληνική περίπτωση. Tα άτομα που διατηρούν τα ίδια κάποιο μπλογκ τείνουν να είναι και φανατικοί χρήστες των μπλογκ όπως φαίνεται και από τους πίνακες συσχέτισης που παρουσιάστηκαν. Τείνουν να διαβάζουν περισσότερα μπλογκ, να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην ανάγνωσή τους και να είναι περισσότερο αναμεμειγμένοι στη συζήτηση που διεξάγεται στη μπλογκό-σφαιρα μέσω του σχολιασμού. Οι διαχειριστές δε υιοθετούν την τεχνολογία RSS σε μεγαλύτερο βαθμό από τους υπόλοιπους χρήστες.

Η εφαρμογή των μπλογκ επιτρέπει στα άτομα από παθητικοί καταναλωτές πληροφοριών να γίνουν και οι ίδιοι δημιουργοί περιεχομένου (Papacharissi, 2007, Kaye,2007). Δημιουργούν με αυτόν τον τρόπο δομές που αλλάζουν τη ροή της πληροφορίας ή παράλληλα δίκτυα διανομής της. Αυτό επιβεβαιώνεται επίσης στην έρευνα μας, μια και βασικό κίνητρο για τη διατήρηση μπλογκ αποτελεί η φράση «Για να διατυπώσω τις απόψεις μου». Ο επικοινωνιακός χαρακτήρας του μέσου (Kaye, 2007) δείχνει να αποτελεί και κίνητρο διατήρησης μπλογκ, μια και οι διαχειριστές του δείγματος ιεραρχούν σα δεύτερο και τρίτο λόγο για τη διατήρηση του την «ανταλλαγή απόψεων». Επιδιώκουν να διατυπώνουν τις απόψεις τους σε ένα χώρο ιδιωτικό αλλά με πρόσβαση στο δημόσιο χώρο.

Παρόλο που πολλοί χρήστες δηλώνουν ως τα κίνητρα για τη διατήρηση του μπλογκ την έκφραση και την επικοινωνία, τα κίνητρα αυτά αφορούν το χώρο της δημόσιας και όχι της προσωπικής σφαίρας. Τους ενδιαφέρει ο χώρος της ανταλλαγής των απόψεων και ιδεών χωρίς την αίσθηση του προσωπικού οφέλους -οικονομικού ή άλλου. Οι λόγοι διατήρησης που αφορούν την ιδιωτική επικοινωνία (επικοινωνία με τα υπάρχοντα κοινωνικά δίκτυα, με φίλους και γνωστούς) όπως «για να κρατήσω επαφή με φίλους και γνωστούς» δείχνουν να αφορούν μικρό μέρος των μπλόγκερ. Ένα ελάχιστο ποσοστό επιλέγει ως λόγο για τη διατήρηση του μπλογκ το «δεν ξέρω γιατί αλλά το λατρεύω», «να γίνω γνωστός», «για να κάνω γνωριμίες» και «για χρήματα». Η αποκόμιση κάποιου οφέλους (Καραμπάσης 2007), οι γνωριμίες ή τα χρήματα δεν ανήκουν στις προτεραιότητες των μπλόγκερ.

Οι κύριοι λόγοι χρήσης μπλογκ θα μπορούσαν να συνοψιστούν στην ενημέρωση φιλτραρισμένη από τον προσωπικό λόγο του γράφοντα.. Σύμφωνα με τον Lash, (2004) κατά την περίοδο 1830-1900, όταν ο έντυπος λόγος ήταν το μοναδικό μέσο επικοινωνίας είχε ισχυρούς δεσμούς με την ομιλούμενη γλώσσα. Η γλώσσα των εντύπων διαμορφωνόταν ακόμα από τους ρυθμούς της ομιλούμενης γλώσσας και κυρίως από τις συμβάσεις της λεκτικής επιχειρηματολογίας. Μοιάζει αυτό να περιγράφει την άποψη κάποιων συμμετεχόντων που έθεσαν λόγο χρήσης «προσωπικός μη στυλιζαρισμένος σχολιασμός της επικαιρότητας». Στα ίδια συμπεράσματα κατέληξε και η Kaye(2007).

Η δυνατότητα σχολιασμού είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που ελκύει τους χρήστες. Η συντριπτική πλειοψηφία τους, το 73%  εκμεταλλεύεται τη δυνατότητα αυτή. Κυρίως η πρακτική αυτή είναι πιο αγαπητή στα άτομα που είναι διαχειριστές μπλογκ, πράγμα αναμενόμενο μια και ο σχολιασμός, η δυνατότητα δηλαδή διαλόγου, είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που ενισχύει την κοινωνική δραστηριότητα ανάμεσα στους χρήστες, δημιουργώντας δημόσια προσβάσιμους χώρους επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων.

Ο σημαντικότερος λόγος για το σχολιασμό είναι η διατύπωση των απόψεων του γράφοντος σε θέματα σχετικά με τη δημοσίευση, δεύτερος έρχεται «για να προσθέσω στοιχεία σχετικά με το θέμα» με 66.07%, τρίτος «για να εκφράσω τη διαφωνία μου» με 55,29% και τέταρτος «για να εκφραστώ» με 53,49%. Από τα παραπάνω βλέπουμε ότι οι λόγοι για τους οποίους οι χρήστες μπλογκ αφήνουν σχόλια σε άλλα μπλογκ ενισχύουν την αλληλεπίδραση. Υπάρχει ίδια θεώρηση για τα πράγματα, κοινότητα των απόψεων (ομοφυλία), πράγμα που θα ωθούσε σε συζήτηση ακόμα και σε άλλα περιβάλλοντα.

Τα γεγονότα, όπως οι διαμαρτυρίες για της πυρκαγιές του καλοκαιριού του 2007 που κινητοποίησαν το ενδιαφέρον για την ψηλάφηση των σχέσεων της χρήσης μπλογκ με την πολιτική, διαπιστώνουμε ότι απασχόλησαν και τους χρήστες. Η πλειοψηφία τους, το 81.47% γνωρίζει και παρακολουθεί τις κινητοποιήσεις που οργανώνονται μέσω μπλογκ και ένα 38% συμμετέχει -ενεργά ή όχι-.

Οι χρήστες των μπλογκ αποτελούν ένα πολύ ενημερωμένο κομμάτι του κοινού. Τα μέσα που θεωρούνται πιο σημαντικά από τους συμμετέχοντες για τη διαμόρφωση των απόψεων τους είναι ο τύπος τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική του μορφή, με το ραδιόφωνο να ακολουθεί σε σειρά σημαντικότητας. Τα μπλογκ αποτελούν σημαντική πηγή ενημέρωσης. Η ενημέρωση από φίλους και γνωστούς και από τις επαφές των κοινωνικών δικτύων αναδεικνύεται σαν έναν μέτριος παράγοντας σημαντικότητας διαμόρφωσης απόψεων. Τη χειρότερη αξιολόγηση ως μέσου διαμόρφωσης των απόψεών τους κερδίζει η τηλεόραση, που για το δείγμα μας αντιπροσωπεύει το λιγότερο χρήσιμο μέσο.

Η ανάγνωση έντυπων εφημερίδων και ως εκ τούτου η αναζήτηση ενημέρωσης είναι μια από τις αγαπημένες ενασχολήσεις του δείγματος της έρευνας μας. Αυτή η τάση γίνεται ακόμα πιο έντονη όταν εξετάζουμε την ανάγνωση εντύπων στην ηλεκτρονική τους μορφή. Βασική πηγή ενημέρωσης αποτελεί το Ίντερνετ και μόνο ένα 2,75% δε διαβάζει συνήθως ούτε μια εφημερίδα μέσω διαδικτύου. Αγαπούν επίσης και την ανάγνωση εφημερίδων έντυπων για την ενημέρωσή τους. Περίπου το 60% διαβάζει περισσότερες της μιας εφημερίδας. Το δημογραφικό προφίλ των χρηστών μπλογκ μπορεί να εξηγήσει την εξάρτηση από παραδοσιακές εφημερίδες, οι οποίες όπως και τα μπλογκ λόγω της προσοχής και της προσπάθειας που απαιτούν για την πρόσληψή τους διαβάζονται από άτομα με υψηλή κοινωνικο-οικονομική θέση (πάνω από το μέσο όρο) και με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης. (Johnson, & Kaye, 2007)

Πράγματι όπως παρατηρούν οι Eveland, & Dylko, (2007) η σχέση μεταξύ χρήσης μπλογκ και μέσων μαζικής επικοινωνίας είναι συμβιωτική και όχι ανταγωνιστική. Η τάση αυτή ενισχύεται και από τους συνδέσμους που αποτελούν δομικό στοιχείο των μπλογκ και σε πολλές περιπτώσεις κατευθύνουν τους χρήστες τους σε άλλες πηγές ενημέρωσης που είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο. Πολλοί από αυτούς τους συνδέσμους κατευθύνονται και σε σελίδες των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό την ανάγνωση εφημερίδων από τους χρήστες των μπλογκ.

Οι χρήστες μπλογκ δείχνουν έντονο ενδιαφέρον για το σχολιασμό θεμάτων επικαιρότητας και πολιτικής και σε άλλα περιβάλλοντα Τα αποτελέσματα της έρευνας μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι χρήστες μπλογκ είναι πολιτικά ενεργά άτομα σε όλα τα επίπεδα πολιτικής δράσης (εθνικό – τοπικό).

Τα μπλογκ ελκύουν ήδη πολιτικά ενεργά άτομα. Ίσως αυτή τη επιλογή, η χρήση μπλογκ, να αποτελεί για αυτά τα άτομα ένα ακόμα κανάλι στο οποίο τους δίνεται η δυνατότητα να αλληλεπιδράσουν. Τα στοιχεία που έχουμε δεν είναι αρκετά για να υποστηρίξουμε ότι τα μπλογκ έπαιξαν κάποιο ρόλο αυξάνοντας κατά κάποιον τρόπο την πολιτική συμμετοχή και κινητοποίηση των χρηστών τους. Γεγονός αδιαμφισβήτητο παραμένει ότι η πολιτική συμμετοχή των εν λόγω ατόμων είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή του γενικού πληθυσμού. Συμμετέχουν τόσο σε δράσεις που χαρακτηρίζονται ως πολιτικές δράσεις του καναπέ, όπως η υπογραφή διαμαρτυριών όσο και σε δράσεις που απαιτούν τη φυσική παρουσία των ατόμων.

Ένα εντυπωσιακά μεγάλο κομμάτι των χρηστών μπλογκ θα μπορούσε να χαρακτηριστεί opinion leaderς, άτομα δηλαδή που επηρεάζουν την πολιτική ενημέρωση και κινητοποίηση των ατόμων με τα οποία έρχονται σ’ επαφή μέσω των κοινωνικών τους δικτύων, μεταλαμπαδεύοντας με τον τρόπο αυτό τις απόψεις και τις θέσεις τους σε κοινό ευρύτερο από αυτό των αναγνωστών μπλογκ (θεωρία των δύο σταδίων της ροής της πληροφορίας των Karz, & Lazarfeld, 1964).

Η ενασχόληση με την πολιτική δείχνει να ενισχύει τη διάθεση των ατόμων για ενημέρωση καθώς βρέθηκε να υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ του χαρακτηριστικού opinion leaders και του αριθμού των εφημερίδων- εντύπων που διαβάζουν. Υπολογίζοντας δε, όπως παρουσιάζεται στο παρακάτω γράφημα  τους opinion leaders ως διαμορφωτές γνώμης σε θέματα πολιτικής με κριτήριο να έχουν κάνει μέσα στο τελευταίο διάστημα τρεις από τις δραστηριότητες που πρότειναν οι keller, & Berry (2003), χωρίς να υπολογίζεται όμως η δραστηριότητα «Υπέγραψα μια διαμαρτυρία», τα ποσοστά των ατόμων που θα μπορούσαν σύμφωνα με την κλίμακα να θεωρηθούν opinion leaders παραμένουν υψηλά σε ποσοστό 39,08%.

Η κομματική τοποθέτηση καθώς και η πολιτική αυτο-τοποθέτηση των χρηστών μπλογκ διαφέρει ριζικά από το σύνολο του ελληνικού πληθυσμού.  Η αριστερά υπεραντιπροσωπεύεται στον πληθυσμό της μπλογκό-σφαιρας συνηγορώντας στο ότι τα μπλογκ αποτελούν ένα εργαλείο επικοινωνίας για τα άτομα που δεν νοιώθουν να καλύπτονται από τα καθιερωμένα μέσα μαζικής ενημέρωσης και αναζητούν εναλλακτικές πηγές  πληροφόρησης.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: